zaterdag 25 juni 2011

Erfenissen van Suriname

Van de meeste plantages in Suriname is weinig meer over en is ook de geschiedkundige erfenis niet meer terug te vinden.
Van een aantal plantages is gelukkig wel veel te vinden. Een voorbeeld is Spieringshoek, omdat de archieven van die plantage bewaard zijn gebleven en zijn overgedragen aan het Nationaal Archief. Andere voorbeelden zijn Marienbosch en Frederiksdorp. Beide plantages zijn door de huidige eigenaren weer opgeknapt. Op die manier blijft de bouwkundige erfenis uit het verleden bestaan. Daarnaast hebben zij de geschiedenis van die plantages op internet gezet. Hierbij moet ik natuurlijk ook Philip Dikland noemen die zich enorm beijvert voor het behoud van de bouwkundige erfenis van Suriname.

Ook de bewoners lieten een erfenis na. Vaak is dat omdat zij een belangrijke positie bekleedden (gouverneurs Crommelin en Nepveu bijvoorbeeld). Soms omdat ze heel veel geld hadden verdiend (Neale) of omdat ze heel lastig gevonden werden (Clifford). Sommige eigenaren werden bekend (berucht) omdat ze heel wreed tegen de slaven optraden (du Plessis).Vandaag las ik een heel triest voorbeeld:
“Zo is bijvoorbeeld het verhaal bekend van Broeder Forkel, die in 1768 als zendeling van de Hernhutters ging werken op plantage Akkerboom, waar veel slaven door ziekte en zelfmoord waren gestorven. Forkel moest zich later verantwoorden voor de overheid omdat hij voor de slaven gebeden had. Forkel antwoordde dat iedere zweepslag die een slaaf kreeg, hem persoonlijk pijn deed en dat hij van de slaven hield omdat zij ook mensen voor wie de Heiland zijn bloed had vergoten.
Een letterlijke erfenis gaat over de kleine plantage Schaapstede aan de Commewijne.
De Duitse timmerman Caspar Schäfer (verhollandst tot Schaap) vertrok in 1714 vanuit Duitsland naar Suriname. In korte tijd wist hij behoorlijk wat fortuin te vergaren. Toen zijn zoon Johann in 1764 overleed liet deze een miljoenenerfenis na.
Zijn testament was in verschillende opzichten opmerkelijk. Allereerst liet hij aan de vrije Nannoe, ongetwijfeld zijn concubine, een groot stuk grond na. Daarnaast mocht zij drie slaven uitkiezen van de plantage Schaapstede en kreeg zij jaarlijks driehonderd gulden. De rest van zijn bezittingen werd nagelaten aan familieleden. De verdeeldheid onder de erfgenamen mondde uit in langdurige processen. Het heeft ook geleid tot het enige boek over Suriname dat werd opgedragen aan Adolf Hitler. Het heet Die Millionen von Surinam en de auteur was Adolf Schmalix, een antisemitische demagoog en voorman van Hitlers NSDAP. Vele bewijsstukken, zoals notariële aktes, worden in dit boek opgevoerd. Schmalix probeerde door het vervalsen van documenten deze nalatenschap naar zich toe te trekken.

Jammer is dat kennis over de erfenis van de slavernij verloren dreigt te gaan. Het slavernij-instituut NiNsee is onzeker over haar toekomst. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stopt volgend jaar de subsidie. Dit jaar wordt er al gekort op de financiering. Ik vind het jammer dat op die manier een gedeelde erfenis van Nederland en Suriname zou verdwijnen.

Deze week kreeg ik toestemming om de kunstzinnige erfenis van Oscar Ho-Sam-Sooi te mogen gebruiken. Hij heeft veel schilderijen gemaakt van plantage Brouwerslust. Een prachtig exemplaar heb ik hieronder opgenomen.