zaterdag 26 februari 2011

Hoe duur was de suiker?

Ze hadden de slaven nodig. Alles moest opgeofferd worden om voor de directeuren van de Sociëteit in Holland te produceren wat hen veel geld zou opleveren: katoen, koffie en suiker. Vooral suiker…

De afgelopen dagen het prachtige boek “Hoe duur was de suiker?” van Cynthia McLeod weer gelezen. Een historische roman die een meeslepend beeld geeft van een bewogen tijdperk. Inhalige directeuren in Holland, plantage-eigenaren die er alles voor over hebben om zich te verrijken en een tijd waar enorm veel geld rondgaat. Totdat… de slaven in opstand komen en bovendien de beurs in Amsterdam instort.

In het boek wordt een gruwelijke scene beschreven van een plantage-eigenares die uit jaloezie de borst van een slavin afsnijdt en die aan haar man opdient. Na enig zoeken blijkt het te gaan om Susanne du Plessis, eigenaresse van plantage Nijd en Spijt aan de Commewijnerivier. Zij is symbool komen te staan voor de vaak onmenselijke manier waarop de plantage-eigenaren hun slaven behandelden. Alhoewel nu aangetoond lijkt te zijn dat het hele verhaal rondom Susanne niet op waarheid berust, zijn er genoeg andere trieste voorbeelden te vinden. In de maand waarin ik mij nu heb verdiept in de plantages langs de Commewijne rivier ben ik er twee tegengekomen.

Stedman, een Schot die van 1773 tot 1777 in Suriname verbleef en daarover in 1799 het boek Reize naar Surinamen, en door de binnenste gedeelten van Guiana publiceerde trof op Schoonoord een slaaf aan, die wegens een klein vergrijp levenslang aan het dramfornuis is vastgeketend, gedoemd aan zijn brandwonden te sterven. In hetzelfde boek publiceert Stedman overigens ook zijn verhalen over Susanne du Plessis.

Een ander voorbeeld is de plantage Sinabo. Eén van de directeuren stond bijzonder slecht bekend. Er waren nauwelijks kostgronden, en als de slaven om kost vroegen, werden ze geslagen. Uiteindelijk stierven tussen de 28 en 46 slaven aan de combinatie ondervoeding met zware mishandeling.

Er speelde maar één gedachte in zijn hoofd: dat allemaal voor de suiker, en een pond suiker kost maar vijf cent! Vijf cent voor een pond suiker en hoeveel handen, armen, benen, mensenlevens gingen er aan!

“Hoe duur was de suiker” wordt verfilmd door de Belgische regisseur Jean van de Velde en de Nederlandse producent Paul Voorthuysen. De film wordt rond Kerst 2012 verwacht in de bioscopen. Ik ga kijken!